De kip en het ei van de voedseltransitie

11/06/2018

Op 6 juni brachten we een bezoek aan Kipster, de meest dier-, milieu- en mensvriendelijke boerderij van de wereld. Bevlogen boer en mede-oprichter Ruud Zanders vertelde ons alles over de wereldvoedselproblematiek, en het lief en leed van boeren en kippen.

 

De dilemma’s van de pluimveehouders

Het verhaal begint net na de Tweede Wereldoorlog. Het Marshallplan was er mede op gericht om zoveel mogelijk eten voor een lage prijs mogelijk te maken. Nederland ontwikkelde zich tot internationale koploper op het gebied van efficiënte voedselproductie. Het motto was om zoveel mogelijk te produceren tegen zo laag mogelijke kosten. Veehouderijen werden steeds groter, met minder oog voor mens, milieu en dier. We kampen met een mestoverschot, moeten veevoer uit andere werelddelen halen en niet alle dieren leven in omstandigheden die het daglicht kunnen verdragen. En de boeren? Die hebben het ook zwaar. In 50 jaar tijd waren de demonstraties van inzet veranderd, van “wij eisen vlees” naar “maak gehakt van de vleesindustrie”. Waar houdt dit op?

 

 

We eten de toekomst op

Grote delen van de wereldbevolking eten weinig of geen vlees. Maar als hun welvaart toeneemt, kijken ze naar het Westen als voorbeeld en gaan ze steeds meer vlees eten. Maar zijn wij wel het goede voorbeeld? De vleesconsumptie groeit veel harder dan de wereldbevolking. Als we ons dieet niet aanpassen, moeten we de komende 50 jaar net zoveel eten produceren, als dat we in de afgelopen 4000 jaar hebben gedaan. Ondertussen concurreren kippen en andere dieren met mensen voor granen en andere waardevolle grondstoffen en schoon water. Dit kan niet worden opgelost met nog efficiëntere productiemethodes. Hiervoor moeten we echt anders gaan eten.

 

Wordt vlees het nieuwe roken?

Op dit moment eet 5% van de Nederlandse bevolking geen vlees (vegetariërs); 30% eet bewust minder vlees (flexitariërs). De meesten van hen doen dit vanwege het dierenwelzijn, geloof of gezondheidsredenen, maar ondertussen zijn er ook klimatariërs. Dit zijn mensen die omwille van het klimaat hun dieet aanpassen. Een volwassene heeft ongeveer 60 gram eiwit nodig per dag. De Universiteit van Wageningen heeft uitgerekend dat we de hele wereldbevolking kunnen voeden als we hiervan 7 tot 27 gram uit dierlijke bronnen halen en de rest in plantaardige vorm tot ons nemen. Als we zo blijven eten als nu, legt dit een te groot beslag op de landbouwgrond voor veevoer, dragen de broeikasgassen en het intensieve watergebruik bij aan klimaatverandering, en worden de boeren en omwonenden er ook niet beter op.

 

Kipster doet het anders

De afgelopen jaren heeft het team van Kipster samengewerkt met de Dierenbescherming, Milieudefensie, Urgenda en de Universiteit Wageningen om een geheel nieuwe kippenboerderij te ontwikkelen. De eerste daarvan staat nu in Noord-Limburg. De witte kippen eten 5% minder dan andere kippen, en dan ook nog eens voer dat gemaakt wordt van reststromen die niet meer voor menselijke consumptie geschikt zijn. De eieren worden verkocht bij Lidl Nederland; voor een prijs die eerlijk is voor zowel de boer als de consument. De haantjes worden niet vergast, maar net als de uitgelegde legkippen worden verwerkt in burgers en andere producten. De mest wordt gedroogd en verkocht aan boeren. Door speciale afzuiginstallaties hebben de werknemers en de omgeving geen last van fijnstof. En de zonnepanelen op het dak van de ruim opgezette stallen leveren zoveel stroom, dat Kipster behalve eieren, vlees en mest, ook nog energie levert. Het gaat goed met Kipster; de eieren vliegen zo hard de deur uit dat er nu actief wordt gezocht naar nieuwe locaties voor uitbreiding.

 

Goed voorbeeld doet goed volgen

De gemiddelde Nederlander eet 70 tot 75 gram dierlijk eiwit per dag. Nog veel te veel om het goede voorbeeld te kunnen geven als kampioen voedselproductie. Daarom kregen we aansluitend op het inspirerende verhaal, een heerlijk vegetarisch buffet voorgeschoteld. Op het terras in de Limburgse zon hadden we voldoende stof om over na te praten (maar geen fijnstof).

 

Heb je deze bijzondere bijeenkomst van de VCV Kring voor Duurzaamheid gemist? Kipster is dagelijks open voor bezoekers, van 10 uur tot zonsondergang ben je van harte welkom. Voor meer informatie, zie de Kipster website.